หน้าแรก คลังความรู้ & อัปเดตกฎหมาย การทำงานกับ ปั้นจั่น อย่างปลอดภัย
คู่มือระเบียบปฏิบัติ

การทำงานกับ ปั้นจั่น อย่างปลอดภัย

ฝ่ายวิชาการ BB Safety อัปเดต: 22 เม.ย. 2568 เวลาอ่าน: 8 นาที
การทำงานกับ ปั้นจั่น อย่างปลอดภัย

ปั้นจั่น (Crane) หรือเครน เป็นเครื่องจักรกลหนักที่นิยมใช้อย่างแพร่หลายในโรงงานอุตสาหกรรม หน้างานก่อสร้าง และท่าเทียบเรือ เพื่อใช้ในการยกเคลื่อนย้ายวัตถุที่มีน้ำหนักมาก อย่างไรก็ตาม ปั้นจั่นก็ถือเป็นเครื่องจักรที่มีความเสี่ยงสูง หากผู้ปฏิบัติงานขาดความเข้าใจหรือละเลยกฎความปลอดภัย อาจก่อให้เกิดอุบัติเหตุที่ร้ายแรงต่อชีวิตและทรัพย์สินได้

กฎหมายและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง

ตามกฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับเครื่องจักร ปั้นจั่น และหม้อน้ำ พ.ศ. 2564 ได้มีข้อกำหนดหลักดังนี้:

  • นายจ้างต้องจัดให้มีการฝึกอบรมผู้ปฏิบัติงานปั้นจั่นทุกคนตามหลักสูตรที่อธิบดีประกาศกำหนด
  • นายจ้างต้องจัดให้มีการทดสอบความมั่นคงแข็งแรงและตรวจความปลอดภัยของปั้นจั่นตามกำหนดระยะเวลา (ทุก ๆ 3 เดือน สำหรับงานก่อสร้าง หรือทุก ๆ 6 เดือน หรือ 1 ปี สำหรับโรงงานทั่วไป โดยวิศวกรวิชาชีพที่ได้รับใบอนุญาต) และจัดทำรายงานผลการตรวจ (ปจ.1 หรือ ปจ.2)
  • ไม่อนุญาตให้ใช้ปั้นจั่นยกสิ่งของที่มีน้ำหนักเกินพิกัดอัตราความปลอดภัย (Safety Load) ที่กำหนดไว้

ผู้เกี่ยวข้อง 4 หน้าที่ (4 ผู้) ที่ต้องผ่านการอบรม

ความปลอดภัยในการใช้ปั้นจั่นขับเคลื่อนด้วยความสอดประสานกันของทีมผู้ปฏิบัติงาน 4 กลุ่มหน้าที่หลัก:

1. ผู้บังคับปั้นจั่น (Operator)

หน้าที่ขับปั้นจั่น ควบคุมทิศทางและจังหวะการยกย้ายวัตถุตามสัญญาณมืออย่างปลอดภัย

2. ผู้ให้สัญญาณแก่ผู้บังคับปั้นจั่น (Signalman)

ทำหน้าที่ส่งสัญญาณมือหรือสัญญาณวิทยุสื่อสารบอกตำแหน่งที่ชัดเจน ป้องกันจุดอับสายตา

3. ผู้ยึดเกาะวัสดุ (Rigger)

ผู้ทำหน้าที่ผูก มัด หรือยึดเกาะอุปกรณ์ยกย้าย (สลิง, โซ่, สายแบน) เข้ากับสิ่งของที่จะยกอย่างถูกวิธี

4. ผู้ควบคุมการใช้ปั้นจั่น (Supervisor)

ทำหน้าที่วางแผน ควบคุมดูแลความปลอดภัยโดยรวมของพื้นที่ปฏิบัติงานยกย้าย

ข้อควรปฏิบัติความปลอดภัยทั่วไปในการทำงาน (Crane Safety Rules)

  1. ตรวจเช็คก่อนเริ่มงานประจำวัน: ตรวจสอบสลิง โซ่ ตะขอ สภาพทางเดินเครื่องยนต์ ระบบเบรก ระบบส่งสัญญาณ และอุปกรณ์จำกัดระยะยก (Limit Switch Limit Overhoist)
  2. กั้นพื้นที่อันตราย: กั้นรั้ว ขึงเทปแดง-ขาว หรือจัดวางกรวยเตือนเพื่อป้องกันไม่ให้ผู้ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องเดินลอดผ่านใต้สิ่งของที่กำลังยกเด็ดขาด (No Walk Zone under Load)
  3. ประเมินน้ำหนักก่อนยกเสมอ: ห้ามทำการยกเกินขีดความสามารถการรับน้ำหนักของเครนตาม Load Chart
  4. มีทักษะสัญญาณมือที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน: ใช้สัญญาณมือสากลที่ชัดเจน รวดเร็ว เพื่อป้องกันความสับสนระหว่างผู้ขับและผู้ให้สัญญาณ
  5. สภาพอากาศที่เหมาะสม: หลีกเลี่ยงการยกชิ้นงานกลางแจ้งขณะมีฝนตกหนัก พายุฝนฟ้าคะนอง หรือแรงลมกรรโชกแรงเกินกว่า 10 เมตร/วินาที

หลักสูตรความปลอดภัยฯ ลูกจ้าง (สำหรับลูกจ้างทั่วไป / เข้าทำงานใหม่)

หลักสูตรมาตรฐานกฎหมายบังคับ ได้รับรองจากกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน

สมัครอบรม ➡️
📞 โทร LINE สมัครอบรม